CLASSE: GASTROPODA: TERRESTRE
FAMÍLIA: BULIMULIDAE
ESPÉCIE: Navicula navicula (A. J. Wagner, 1827)
Tamanho médio: 40 – 42 mm
Habitat: vive em árvores e arbustos na Mata Atlântica
Ocorrência: Brasil (Bahia, Espírito Santo, Minas Gerais)
Localidade tipo: Brasil, Bahia, “sylvis aboriginibus Provinciae Bahiensis“
Nome original: Helix navicula J. A. Wagner, 1827
Sinônimos: Cochlorina lateritia (Pilsbry, 1898); Cochlorina navicula (J. A. Wagner, 1827); Drymaeus (Zaplagius) lateritius Pilsbry, 1898; Navicula fasciata Spix, 1827
Descrição original de Navicula fasciata:
(Spix, 1827): “Testa orbicularis, superne conica, inferne truncata et planissima , solida. Anfractus sex convexi; ultimus ventricosissimus , latissimus , ad basin angulatus, infra angulum truncatus et planus, Sscrobiculisque crebris exaratus. Spira conica, obliqua, longitudinaliter subtilissime striata, nitida, apice acutiuscula, penultimo anfractu multo angustior. Apertura horizontalis cum axi angulum rectum constituens, triangularis, laevis, nitida, integra; collo circum anfractum penultümum ita torto, ut hic ad conformandam basin contribuat.
Cavitatem versus anfractus penultimus lineam perpendicularem format. Rima umbilicaris angustissima, ab apertura valde remota. Margines aperturae aequales, expansi, reflexi, acuti, anfractu penultimo et antepenulüimo disjuncti: margo sinister horizontalis, supra basin non prominens dextro longitudine fere aequalis; margo dexter obliquus, anfractui antepenultimo affixus. Color anfractus ultimi luteus, supra carinum fasciis dua. bus transversis, latis, nigro-fuscis; ad marginem aperturae exteriorem fascia lata nigra. Spira rosea ; anfractus quisque ad marginem inferiorem fascia nigro-fusca cinctus. Apertura alba.”
Fotos:
(1,2) cortesia Femorale, Itapetininga, Bahia, 27mm, coll. Carlos Henckes;
(3-6) The Academy of Natural Sciences, Philadelphia: HOLOTYPE de Drymaeus navicula var. lateritius, Brasil, coll. Pilsbry, H. A., 15.x.1898
(7) animal vivo: Navicula navicula, observação iNaturalist 551142885, crédito: Samuel Martins, Ilhéus, Bahia, 8.viii.2025


Figura: Breure & Araujo, 2017: (A) Bulimulus apodemetes (d’Orbigny, 1835), MNCN 15.05/12990; (B) Bulimulus bonariensis (Rafinesque, 1833), MNCN 15.05/21562; (C) Bulimulus tenuissimus (Férussac in Férussac & Deshayes, 1832), MNCN 15.05/13204; (D) Cochlorina aurismuris (Moricand, 1838), MNCN 15.05/13360; (E) Cochlorina aurisleporis (Bruguière, 1792), MNCN 15.05/7181; (F) Navicula navicula (Wagner, 1827), MNCN 15.05/13668, Coll. Azpeitia; (G) Drymaeus (Drymaeus) ambustus (Reeve, 1849), MNCN 15.05/21234; (H) Drymaeus (Drymaeus) chenui (Philippi, 1867), MNCN 15.05/20236; (I-K) Drymaeus (Drymaeus) baezensis (Hidalgo, 1869), MNCN 15.05/7354. Linha da escala = 5 mm
Fontes:
Descrição original: (como Helix navicula J. A. Wagner, 1827) Wagner, J. A. (1827). Testacea fluviatilia quae in itinere per Brasiliam annis MDCCCXVII-MDCCCXX [1817-1820] jussu et auspiciis Maximiliani Josephi I. Bavariae Regis augustissimi suscepto, collegit et pingenda curavit Dr. J. B. de Spix (…), digessit, descripsit et observationibus illustravit Dr. J. A. Wagner. Munich: C. Wolf. pp. i-iv, 1-36, plates 1-29. , disponível online em https://biodiversitylibrary.org/page/39465053
página(s): 22
Descrição original: (como Navicula fasciata Spix, 1827) Wagner, J. A. (1827). Testacea fluviatilia quae in itinere per Brasiliam annis MDCCCXVII-MDCCCXX [1817-1820] jussu et auspiciis Maximiliani Josephi I. Bavariae Regis augustissimi suscepto, collegit et pingenda curavit Dr. J. B. de Spix (…), digessit, descripsit et observationibus illustravit Dr. J. A. Wagner. Munich: C. Wolf. pp. i-iv, 1-36, plates 1-29. , disponível online em https://biodiversitylibrary.org/page/39465053
página(s): 22
Descrição original: (como Drymaeus (Zaplagius) lateritius Pilsbry, 1898) Pilsbry, H. A. (1897-1898). Manual of conchology, structural and systematic, with illustrations of the species. Ser. 2, Pulmonata. Vol. 11: American Bulimulidae: Bulimulus, Neopetraeus, Oxychona, and South American Drymaeus. pp 1-339, pls 1-51. Philadelphia, published by the Conchological Section, Academy of Natural Sciences. [pp. 1-64, pls. 1-13, May 11, 1897; pp. 65-144, pls. 14-25, Oct. 15, 1897; pp. 145-208, pls. 27-41, May 3, 1898; pp. 209-339, pls. 26, 42-51, Dec. 7, 1898]., disponível online em https://biodiversitylibrary.org/page/1101398
página(s): 320
Simone, L. R. L. (2006). Land and Freshwater Molluscs of Brazil. Editora Gráfica Bernardi, FAPESP. São Paulo, 390 pp. página(s): 133, Fig. 437
Breure, A. S. H. & Araujo, R. (2017). The Neotropical land snails (Mollusca, Gastropoda) collected by the “Comisión Científica del Pacífico”. PeerJ. 5, e3065., disponível online em https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5354113/#
página(s): 72, fig. 28F
Lanzieri, Pedro & Almeida, Gustavo Luiz. (1964). Contribuição ao conhecimento dos Bulimulidae: Cochlorina aurisleporis (Bruguiére, 1792) (Gastropoda, Pulmonata). Memórias do Instituto Oswaldo Cruz. 62, disponível online em https://www.researchgate.net/publication/239495192_Contribuicao_ao_conhecimento_dos_BulimulidaeCochlorina_aurisleporis_Bruguiere_1792_Gastropoda_Pulmonata
nova combinação: La Pasta, A.; Klatau, M.; Oliveira, C. D. C. (2026). Taxonomic revision of the cap-wearing snails, Cochlorina Jan, 1830 (Gastropoda: Bulimulidae), with description of new taxa. Archiv für Molluskenkunde. 155(1): 1-50; Frankfurt am Main [31.03.2026].
página(s): 28, Figs 30A–B, 31A–B, 32A–B, 33A–B, 34A, 35A, 36, 37, 38, 39, 40
Molluscabase: https://molluscabase.org/aphia.php?p=taxdetails&id=1875439